Yazan: Yonetici | 06 Haziran 2008
Kategoriler: Fikirle.Com, Haberlerden, Kategorilenmemiş, Parlak Fikirler, Siyasi Fikirler, Web Fikirleri, Yaratıcı Fikirler, ilginç Fikirler, Ütopik Fikirler, İş Fikirleri
Ä°ster ticari kurum olsun, ister siyasi bir parti; düşünce oluÅŸturmak önemli bir süreç. Düşünce oluÅŸturmanın zamanla olgunlaÅŸmış kendine mahsus kuralları var. Ä°ÅŸ, “Antik ÇaÄŸ”a kadar uzanıp gidiyor.
Burada yeni bir düşüncenin nasıl yaratılacağına ilişkin bizde pek bilinmeyen metotlardan bahsedeceğim. Amacım profesyonel uzmanlarımıza birkaç hatırlatmada bulunmak.
Günümüzde “düşünce yaratma tekniÄŸi”nden askerler, sivil toplum kuruluÅŸları ve bürokrasi de yararlanıyor. Fakat asıl uygulama alanı kurumsal ÅŸirketler ve marketing.
Düşünce hayal kurmakla başlar
Önce “düşünce nedir”i açayım. Hemen psikolojideki asıl düşünce fiili akla gelmemeli. Eski tabirle “tefekkür” deÄŸil kastettiÄŸim ÅŸey.
“Tüş” çoÄŸu Türk diyalektinde “rüya” demek. YumuÅŸatılmış hali “düş”tür. “Tüş-ünmek” aslında “hayal kurmak” anlamına geliyor. Kırım Tatarlarından Orta Asya Türk topluluklarına kadar “düş” lafının türevleri hep aynı sentaksla kurgulanmış. Burada kastedilen “düşünme fiili” hayal kurmakla baÅŸlayan bir süreç. Yabancı dillerde de aynen böyle: Antik Yunancada “eidea” Latince’deki “idea” sözcüğüyle hemen hemen benzer anlamda: “Göz önüne getirip canlandırma” anlamı var içlerinde.
Arapçadaki “fikr” (fikir) de bir ölçüde aynı manaya geliyor. Fikri oluÅŸturan ÅŸeyin içinde “muhayyele gücü” yani “hayal gücü” var.
Düşünmek insana özgü bir fiil. Emosyonel süreçler ve “idrak” gibi psikojenik unsurlar hep düşünceden doÄŸuyor. Ä°ÅŸte anlatmak istediÄŸim ÅŸey “yeni bir düşünceyi yaratmak adına düşünebilmenin metodolojisi.”
Olayı psikolojik anlamdaki yerinden ayrıştırmak için çoÄŸu kiÅŸi bu faaliyete “fikir oluÅŸturmak” adını veriyor.
Düşünce yaratmanın yolu, çok sayıda “düşünce dizisi” yaratmaktan geçiyor. ÖrneÄŸin “yeni bir ürün” için düşünce ne kadar çoksa “ürün geliÅŸtirme” de o nispette kolay oluyor.
Önce düşünce ofisiyle işe başlayın
Ä°lk hareket “düşünce iklimini” oluÅŸturmak. Buna “yeni düşünceler platformu” adı da verilebilir. Düşünce platformu her ÅŸeyden önce sanal deÄŸil, gerçekliÄŸi olan bir platform.
Düşünceyle uÄŸraÅŸan her topluluk için ÅŸirketin mimari planında gerçek anlamda bir “düşünce ofisi”nin bulunması gerekiyor. Bu mekânlar “toplantı salonu” olarak anlaşılmamalı. Aksine toplantı salonları yaydıkları enerji ve anımsattıkları imajla düşünceyi engelleyen mekânlar.
“Düşünce ofisleri” tercihen “açık sarıya” boyanmış; “gizli ışıklandırılmış” özel tefriÅŸli ve yalnız bu iÅŸ için kullanılan salonlar.
Düşünce toplantıları için her kademeden insan seçmek mümkün. Genellikle “Sheldon Tipolojisi”ne göre çeÅŸitli kategorilerden eÅŸit aday seçmenin iyi sonuçlar verdiÄŸi görülmüş.
GeniÅŸ çaplı araÅŸtırmalar için uzmanlık alanlarında yetkinliÄŸin göz önünde tutulması gerekiyor. Ancak teknik uzmanlar fikir üretmekte “kalıpsal” davrandıklarından dikkatli olma ÅŸartı var.
En iyi fikirleri 40′lı yaÅŸlardaki insanların ürettiÄŸi görülmüş. Verimli bir “düşünce komitesi” en az 6 en çok 16 kiÅŸiden oluÅŸuyor.
Yuvarlak masadan köşeli fikirlere
Komite üyeleri her seansta yerleri deÄŸiÅŸtirilerek yuvarlak bir masa etrafına oturtuluyor. Köşeli masalar ya da “amfi düzeni” tercih edilmiyor. Masa üzerine gazete kupürleri, ilanlar ve rakip ürünlerinin bulunmasında sakınca yok.
Düşünce eyleminin gerçekleÅŸtiÄŸi mekânlar özel klimatize edilmiÅŸ ses yalıtımlı odalar halinde. Bazı araÅŸtırmacılar majör tonda çok hafif bir piyano sesinin verimi artırdığı iddiasında. Nefesli ve yaylı çalgıların düşünce üretiminde negatif etkisi var. “Bach” “Schönberg” (Schoenberg) “Debussy” “Paderewski”nin düşünce akışını hızlandırdığı görülmüş.
Yapılan çalışma eÄŸer marketing ağırlıklıysa ürün geliÅŸtirme sürecine “aracılar” “tedarikçiler” “tüketiciler” de katılabiliyor. Genellikle “yenilik” “farklılık” “fırsat” “konumlandırma” ” restorasyon” “motivasyon” “güdüleme”, “rekabet” “tasarım” gibi onlarca alanda düşünce baÅŸlığı oluÅŸturulması mümkün.
Düşünce Mühendisliği
“Düşünce Komiteleri” kimi firmalarda bir organizasyon sistemi içinde oluÅŸturuluyor. Yalnız sınaî ve ticari ÅŸirketler deÄŸil; gazeteler, siyasi partiler ve propaganda kurumları da “düşünce komitesi” oluÅŸturabiliyor. Anlam geniÅŸliÄŸi açısından çoÄŸu kuruluÅŸ bu topluluÄŸa “düşünce kulübü” adını veriyor.
ÖrneÄŸin pazarlama alanında fikir üretimi yapılacaksa “moderatör”ün tercihen “pazarlama psikologu” olması isteniyor. Bir anlamda uzmanlaÅŸmış düşünce mühendisleri bunlar. Düşüncelerin bilinçaltından sezgi yoluyla nasıl açığa çıkarılacağını biliyorlar.
Bir oturumun 45 dakikayı geçmemesi lazım. Alkol ve sigara yasak, kafein serbest.
Ürün arama ve değerlendirme (product search and *******uation) konusundaki düşünce toplantılarında film ve gösteri materyalleri de kullanılıyor. Her yeni fikir özel bir simülasyon tekniğiyle görüntüye alınıp kaydediliyor ve sürekli tekrarlanıyor. .
Yeni düşünce üretimi için bazı teknikler
Yardımsever tüketiciler (helpful consumers) metodu: Önce tüketiciler dinleniyor tartışmalar kaydediliyor. Tek taraflı görünmez camlı mekânlarda reaksiyonlar izleniyor; sonra yaratıcı seans başlıyor.
İhtiyaç Tanımlaması: Bilimsel gelişmeler, tüketici eğilimleri ve pazar araştırmalarına ait çeşitli argümanlar önceden konsey üyelerine gönderiliyor. Yenilik toplantılarına zemin hazırlanıyor ve çalışma başlıyor.
Levey Kuramı: Önceden hazırlanmış serbest düşünceler tek bir havuzda toplanıyor. Yaratıcı seanslarda eleÅŸtiri olmaksızın üretim yapılmaya çalışılıyor. Bu uygulamaya “koÅŸullu çaÄŸrışım yöntemi” de deniyor.
Swot Analizi Yöntemi: Kurumun güçlü ve zayıf tarafları dikkate alınarak yapılan öneriler düşünce yapısına dönüştürülüyor. Yenilik açısından sınırlı olduğu iddiaları var.
Beyin Fırtınası (Brain Storming): 1970′lerde moda olmuÅŸ ve yine aynı yılların sonunda popülaritesini kaybetmiÅŸ bir düşünce modeli. “Serbest çaÄŸrışım” yöntemini içeriyor. Åžimdi daha çok reklâm endüstrisinde kullanılıyor.
Osborn TekniÄŸi: Beyin Fırtınası’nın mucidi “Alex F. Osborn” tarafından geliÅŸtirilmiÅŸ farklı bir teknik. Her özelliÄŸin zıddı düşünülerek çaÄŸrışımlar yaratılıyor. Tüm fiil sözcükleri yeni bir fikrin kapısını aralıyor. Özellikle yeni ürün geliÅŸtirilmesinde yararlı sonuçlar verdiÄŸi görülmüş.
Biçimsellik Yöntemi: “Fritz Zwicky” tarafından geliÅŸtirilmiÅŸ. Geometrik veya düzlemsel kaotik ÅŸekillerin beyin gücünü harekete zorlamasıyla yeni fikirler üretiliyor. Sınaî yenilikler ve tasarımcıların kullandığı bir teknik.
Kapalı Kutu Yöntemi: “Arthur D. Little” tarafından geliÅŸtirilmiÅŸ bu teknikte mevcut ya da olası ihtiyaçların neler olduÄŸu ortaya konuyor. Ä°htiyaçların nasıl deÄŸiÅŸtirilebileceÄŸine iliÅŸkin düşünceler alınıyor ve yenilik bu duruma göre konumlandırılıyor. Yeni ürün geliÅŸtirme ve politika alanlarında iyi sonuçlar verdiÄŸi görülmüş.
Filtre Yöntemi: Tüm fikir ve düşünceler bir havuzda toplanıyor. Sonra bu fikirleri çürütecek anti tezler yaratılarak düşünceler berraklaştırılıyor. Askeri stratejide ve pazarlama politikası oluşturulmasında değişik adlarla kullanılan bir teknik.
Simülasyon Tekniği: Varılması gereken hedeflerin ileri bir zaman dilimi içinde canlandırılması yapılıyor. Konsey üyeleri bu ortamı sanal olarak yaşayarak yeni fikirler üretiyor. Daha sonra düşünceler etraflıca tartışılıp karara bağlanıyor.
Yenilenen Seri Teknikler: Düşüncelerin “fırsatçı fikirler” üzerinde yoÄŸunlaÅŸtığı bir teknik. Yüksek kâr ya da yarar saÄŸlamayan fikirler hemen elimine ediliyor. Moda mallar ile medyanın tiraj almak amacıyla uyguladığı bir yöntem. Düşünceler yalnız birer kez kullanılabiliyor.